Zmieniają się warunki uzyskania obywatelstwa polskiego: co przewiduje projekt ustawy z 2026 roku?

W Polsce miało miejsce ważne wydarzenie, które bezpośrednio dotyczy cudzoziemców mieszkających w tym kraju od wielu lat i planujących uzyskanie obywatelstwa polskiego.

W dniu 27 października 2026 r. rząd polski włączył do oficjalnego porządku obrad nowy projekt ustawy, którego celem jest znaczna zmiana warunków uzyskania obywatelstwa.

Projekt ustawy, zarejestrowany pod numerem UD491, przewiduje wydłużenie okresu pobytu wymaganego do uzyskania obywatelstwa, podwyższenie poziomu znajomości języka polskiego z B1 do B2, wprowadzenie egzaminu na obywatelstwo oraz bardziej szczegółową weryfikację sytuacji wnioskodawców w zakresie dochodów, podatków i miejsca zamieszkania.

Co zatem oznacza ta zmiana dla obywateli tureckich mieszkających w Polsce? Czy uzyskanie obywatelstwa rzeczywiście stanie się trudniejsze? Jak wpłynie to na osoby posiadające obecnie zezwolenie na pobyt oraz te, które zamierzają złożyć wniosek o obywatelstwo?

Oto, co należy wiedzieć o nowych przepisach.

Ważna informacja: na dzień 28 października 2026 r. zmiany te nie weszły jeszcze w życie. UD491 to projekt ustawy znajdujący się w rządowym programie prac legislacyjnych. Obecne przepisy dotyczące obywatelstwa polskiego pozostają w mocy.

1. Okres pobytu wymagany do uzyskania obywatelstwa polskiego może ulec wydłużeniu

Jedną z najważniejszych zmian zawartych w projekcie ustawy jest wydłużenie okresu legalnego pobytu wymaganego do ubiegania się o obywatelstwo polskie.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami istnieją różne kategorie wniosków o uznanie za obywatela polskiego przez urząd wojewódzki.

Na przykład:

• 3 lata: osoby, które mieszkały nieprzerwanie przez trzy lata na podstawie stałego pobytu (pobyt stały), długoterminowego zezwolenia na pobyt w UE (rezydent długoterminowy UE) lub prawa stałego pobytu oraz spełniają pozostałe warunki.
• 2 lata: osoby należące do kategorii specjalnych, takie jak osoby spełniające określone warunki pobytu i pozostające w związku małżeńskim z obywatelem Polski od co najmniej trzech lat.
• 1 rok: osoby, które uzyskały pobyt stały na podstawie pochodzenia polskiego lub Karty Polaka.
• 10 lat: odrębna ścieżka ubiegania się o zezwolenie dla osób, które mieszkały w Polsce nieprzerwanie i legalnie przez co najmniej dziesięć lat oraz które w momencie składania wniosku posiadają wymagany status stałego pobytu i spełniają pozostałe warunki.

W związku z tym w obecnym systemie trzyletni okres nie jest ogólnym okresem oczekiwania liczonym od momentu pierwszego wjazdu do Polski przez każdą osobę. Istotny jest rodzaj zezwolenia na pobyt oraz data, od której zaczyna ono obowiązywać.

Czy w nowych przepisach pojawi się wymóg 8 lat?

W październiku 2025 r. w polskiej prasie pojawiły się informacje, że trwają prace nad ustaleniem łącznego ośmioletniego okresu pobytu w ramach standardowej ścieżki uzyskania obywatelstwa. W doniesieniach tych mowa była o trzyletnim okresie pobytu tymczasowego i pięcioletnim okresie pobytu stałego.

Jednak w oficjalnym komunikacie UD491 z dnia 27 października 2026 r. nie podano konkretnej liczby lat. Stwierdzono jedynie, że obowiązkowy okres pobytu zostanie wydłużony.

Dlatego na tym etapie nie można z całą pewnością stwierdzić, że okres wymagany do uzyskania obywatelstwa został wydłużony do ośmiu lat. Ostateczny okres zostanie ustalony po opublikowaniu tekstu ustawy.

2. Wymóg znajomości języka polskiego zostanie podwyższony z poziomu B1 do B2

Kolejna zmiana, która może mieć bezpośredni wpływ na osoby ubiegające się o obywatelstwo, dotyczy znajomości języka polskiego.

Obecnie w procedurze przyznawania obywatelstwa co do zasady wymagana jest znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B1, którą należy udokumentować za pomocą uznanych oficjalnych dokumentów.

Nowy projekt przewiduje natomiast podwyższenie tego poziomu do B2.

Poziom B1 oznacza zdolność do komunikowania się na podstawowym poziomie w życiu codziennym i w środowisku zawodowym, natomiast poziom B2 wymaga rozumienia bardziej złożonych zagadnień, szczegółowego przekazywania myśli oraz bardziej samodzielnego posługiwania się językiem.

Jeśli zmiana ta zostanie przyjęta, dodatkowe przygotowanie może okazać się konieczne zwłaszcza dla kandydatów, którzy obecnie znają język polski na poziomie B1, ale nie posiadają certyfikatu B2.

Jednocześnie szczegóły dotyczące sytuacji obecnych posiadaczy certyfikatów oraz sposobu oceny alternatywnych dokumentów potwierdzających znajomość języka nie zostały jeszcze ostatecznie ustalone.

3. Nadchodzi egzamin na obywatelstwo polskie

Kolejną zmianą przewidzianą w projekcie ustawy jest wprowadzenie egzaminu sprawdzającego wiedzę o Polsce dla osób ubiegających się o obywatelstwo.

Egzamin ten, zwany „testem obywatelskim”, ma na celu ocenę stopnia integracji wnioskodawców z krajem.

Oczekuje się, że egzamin obejmie takie dziedziny, jak historia Polski, kultura, życie społeczne oraz podstawowy porządek prawny.

W poprzednich doniesieniach prasowych mowa była o egzaminie składającym się z około 40 pytań oraz o dwóch sesjach egzaminacyjnych w ciągu roku.

Jednak w oficjalnym oświadczeniu UD491 nie podano dokładnej liczby pytań, progu zaliczenia, opłaty ani harmonogramu egzaminów.

W związku z tym, choć planuje się wprowadzenie obowiązkowego egzaminu, sposób jego przeprowadzenia nie jest jeszcze ostatecznie ustalony.

4. Oświadczenie o przywiązaniu do Polski może stać się obowiązkowe

Nowy projekt przewiduje również, że cudzoziemcy ubiegający się o obywatelstwo będą musieli oficjalnie zadeklarować swoją lojalność wobec Rzeczypospolitej Polskiej.

Oświadczenie to, określane w języku polskim jako „deklaracja wierności wobec Rzeczypospolitej Polskiej”, ma na celu wyraźniejsze podkreślenie elementu lojalności wobec kraju w procesie uzyskiwania obywatelstwa.

Zgodnie z podejściem rządu obywatelstwo nie powinno być jedynie wynikiem przebywania w kraju przez określony czas, ale powinno być również wyrazem prawdziwej więzi z polskim społeczeństwem oraz dostosowania się do norm społecznych.

Pełny tekst deklaracji oraz zasady jej stosowania nie zostały jeszcze ogłoszone.

5. Dochody, podatki i miejsce głównego pobytu w Polsce będą poddawane dokładniejszej kontroli

Projekt nie ogranicza się wyłącznie do wymogów dotyczących okresu pobytu i znajomości języka.

Planowana jest również bardziej szczegółowa ocena powiązań ekonomicznych i społecznych osób ubiegających się o obywatelstwo w Polsce.

Wśród przewidywanych regulacji znajdują się:

• posiadanie w Polsce określonego minimalnego poziomu dochodów,
• miejsce życia wnioskodawcy w Polsce,
• ocena spełnienia wymogu rezydencji podatkowej w Polsce,
• udokumentowanie źródeł dochodów,
• wykazanie prawa do legalnego użytkowania mieszkania.

Warto zwrócić uwagę na istotny szczegół: wymogi dotyczące stałego dochodu i zaświadczenia o miejscu zamieszkania obowiązują już w obecnym systemie w odniesieniu do niektórych kategorii obywatelstwa.

Nowy projekt ma na celu rozszerzenie tych obowiązków na wszystkie grupy wnioskodawców ubiegających się o przyznanie obywatelstwa.

Nie ogłoszono jeszcze konkretnej kwoty minimalnego dochodu. To, jakie dokumenty będą wymagane do wykazania rezydencji podatkowej oraz za jakie okresy, zostanie doprecyzowane w kolejnych przepisach.

6. Kary pieniężne i wpisy w rejestrze karnym mogą zyskać na znaczeniu

Nowy projekt ustawy przewiduje również rozszerzenie zakresu okoliczności, które mogą prowadzić do odrzucenia wniosku o obywatelstwo.

Zgodnie z oficjalnym oświadczeniem planowana jest bardziej szczegółowa ocena następujących kwestii:

• prawomocne wyroki skazujące,
• grzywny nałożone w określonym okresie poprzedzającym złożenie wniosku,
• kary administracyjne i sankcje,
• Podanie nieprawdziwych lub niezgodnych z prawdą informacji,
• Wykorzystanie fałszywych dokumentów.

Na uwagę zasługuje zwłaszcza wyraźne uwzględnienie grzywien.

Nie oznacza to jednak, że każda kara drogowa automatycznie skutkuje odrzuceniem wniosku o obywatelstwo.

Nie ustalono jeszcze, jakie rodzaje kar, o jakiej wadze i z jakiego okresu będą brane pod uwagę.

Dlatego na obecnym etapie nie ma wystarczających podstaw prawnych, by stwierdzić, że indywidualny wniosek zostanie odrzucony wyłącznie z powodu grzywny nałożonej w przeszłości.

7. W grę wchodzi również późniejsze unieważnienie decyzji o nadaniu obywatelstwa

Jedną z najbardziej przykuwających uwagę kwestii w projekcie ustawy są przepisy dotyczące decyzji o nadaniu obywatelstwa, co do których istnieje podejrzenie, że zostały uzyskane w sposób niezgodny z prawem.

Rząd proponuje, aby decyzje o uznaniu obywatelstwa oraz o przywróceniu poprzedniego obywatelstwa, wydane w wyniku posłużenia się fałszywymi dokumentami, złożenia oświadczeń niezgodnych z prawdą lub zatajenia istotnych informacji, mogły być unieważniane bez ograniczeń czasowych.

Co więcej, zakres kontroli może nie ograniczać się wyłącznie do dokumentów przedłożonych we wniosku o obywatelstwo. W ramach tej procedury mogą zostać uwzględnione również wcześniejsze zezwolenia na pobyt oraz procedury związane z Kartą Polaka.

Istnieje jednak istotne rozróżnienie prawne.

Artykuł 34 Konstytucji RP stanowi, że obywatelstwa nie można utracić wbrew woli danej osoby. W związku z tym konieczne jest oddzielne zbadanie związku proponowanego mechanizmu unieważnienia decyzji z przepisami konstytucyjnymi oraz jego prawnych ograniczeń w praktyce.

W rezultacie ten artykuł projektu ustawy nie wszedł jeszcze w życie i nie oznacza, że obywatelstwo może zostać automatycznie cofnięte z powodu każdego błędu popełnionego w przeszłości.

8. Jak wpłynie to na posiadaczy Karty Polaka?

Rozważa się również przedłużenie terminu na uzyskanie obywatelstwa dla osób posiadających Kartę Polską, potwierdzającą ich polskie pochodzenie.

W obecnym systemie osoby, które uzyskały zezwolenie na pobyt stały na podstawie Karty Polskiej i spełniają pozostałe warunki prawne, mogą ubiegać się o przyznanie obywatelstwa po upływie roku nieprzerwanego pobytu na podstawie tego zezwolenia.

W polskiej prasie pojawiły się doniesienia, że rozważa się wydłużenie tego okresu do trzech lat.

Ponieważ jednak w oficjalnym streszczeniu UD491 nie podano konkretnego nowego terminu dla posiadaczy Karty Polaka, informacji tej nie należy traktować jako ostatecznego rozwiązania.

9. Termin 2030 r. w sprawie odzyskania dawnego obywatelstwa polskiego

Projekt ustawy ma również wpływ na specjalną procedurę stosowaną w przypadku osób, które wcześniej były obywatelami Polski, a utraciły obywatelstwo.

Proponuje się ustalenie terminu składania wniosków o przywrócenie obywatelstwa polskiego, czyli procedury przewidzianej w art. 38 polskiej ustawy o obywatelstwie, na 31 grudnia 2030 r.

Procedura ta jest skierowana do osób, które w przeszłości posiadały obywatelstwo polskie, a utraciły je z przyczyn historycznych określonych w ustawie.

Data 31 grudnia 2030 r. nie jest ostatecznym terminem, w którym wszyscy cudzoziemcy będą mogli ubiegać się o obywatelstwo polskie. Dotyczy ona wyłącznie wspomnianej specjalnej procedury przywrócenia obywatelstwa.

10. Kiedy wejdzie w życie nowa ustawa o obywatelstwie?

Na dzień 28 października 2026 r. data wejścia w życie nowych przepisów nie jest jeszcze znana.

Projekt ustawy UD491, przygotowany przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w ostatnim kwartale 2026 roku.

Nie oznacza to jednak, że ustawa wejdzie w życie na tym etapie.

Aby regulacja mogła stać się prawem, musi przejść odpowiednie procedury legislacyjne, zostać podpisana przez prezydenta i oficjalnie opublikowana.

Ponadto nie uzyskano jeszcze odpowiedzi na następujące pytania:

• Od kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?
• Jakie zasady będą miały zastosowanie do wniosków złożonych przed wejściem w życie nowelizacji?
• Czy przewidziano okres przejściowy dla osób posiadających certyfikat B1?
• Jak nowe okresy pobytu wpłyną na obecnych posiadaczy zezwoleń na pobyt stały?

Odpowiedzi na te pytania staną się jasne po opublikowaniu szczegółowych przepisów projektu ustawy oraz przepisów przejściowych.

11. Co powinni już teraz zrobić obywatele tureccy mieszkający w Polsce?

Dla obywateli tureckich planujących złożenie wniosku o obywatelstwo w Polsce najważniejsze jest właściwe oszacowanie swoich obecnych praw i warunków składania wniosków.

W tym procesie pomocne mogą być następujące kroki:

1. Sprawdź swój status pobytu. Zezwolenie na pobyt czasowy, stały oraz długoterminowe zezwolenie na pobyt w UE nie zapewniają takich samych warunków uzyskania obywatelstwa. Ustal, od której daty liczy się okres pobytu.

2. Sprawdź, czy spełniasz aktualne warunki uzyskania obywatelstwa. Osoby, które już spełniają te warunki, mogą rozważyć złożenie wniosku zgodnie z obowiązującymi przepisami. Należy jednak pamiętać, że wczesne złożenie wniosku nie gwarantuje, że zastosowane zostaną stare przepisy.

3. Doskonal swoją znajomość języka polskiego. Chociaż obecnie poziom B1 jest wystarczający, przygotowanie się do poziomu B2 może zapewnić przewagę w przypadku ewentualnych zmian przepisów.

4. Uporządkuj dokumenty dotyczące dochodów i miejsca zamieszkania. Ważne jest, aby umowy o pracę, zaświadczenia o dochodach, dokumenty podatkowe oraz dokumenty dotyczące użytkowania mieszkania były aktualne i spójne.

5. Śledź oficjalne komunikaty. Nie każda informacja rozpowszechniana w mediach społecznościowych oznacza, że ustawa weszła w życie. Decyzje prawne należy podejmować w oparciu o aktualne oficjalne przepisy.

Wniosek: Czy uzyskanie obywatelstwa polskiego stanie się trudniejsze?

Projekt ustawy UD491, ogłoszony przez rząd polski 27 października 2026 r., można uznać za jedną z najbardziej znaczących inicjatyw reformatorskich w systemie obywatelstwa ostatnich lat.

Wydłużenie okresu pobytu, wymóg znajomości języka polskiego na poziomie B2, egzamin z wiedzy o Polsce, oświadczenie o lojalności oraz bardziej szczegółowe kontrole finansowe wskazują na proces ubiegania się o obywatelstwo bardziej rygorystyczny niż w obecnym systemie.

Jednak zamiast stwierdzać, że uzyskanie obywatelstwa polskiego stało się obecnie trudniejsze, bardziej trafne byłoby stwierdzenie, że planowane jest zaostrzenie warunków uzyskania obywatelstwa polskiego.

Ostateczne warunki i data wejścia w życie nie zostały jeszcze ustalone.

Osobom mieszkającym w Polsce i rozważającym złożenie wniosku o obywatelstwo w przyszłości warto już teraz sprawdzić swój status pobytu oraz niezbędne dokumenty.

W miarę pojawiania się nowych informacji dotyczących projektu ustawy będziemy na bieżąco aktualizować ten artykuł.